ενότητα 6

1. Εισαγωγή

Σύντομη περιγραφή της ενότητας: Στην ενότητα αυτή θα μάθετε/θα είστε σε θέση να αναγνωρίζετε και να περιγράφετε τα κύρια στοιχεία της ανθεκτικότητας και της προσαρμογής για μια υγιή και ισορροπημένη διαβίωση, εστιάζοντας στα θέματα της βιώσιμης ζωής στην τρίτη και τέταρτη ηλικία. Θα μάθετε για τα τρωτά σημεία και πώς να αναπτύσσετε ανάλογες στρατηγικές. Να εκτιμήσετε τη σημασία της δια βίου μάθησης και της διατήρησης της δραστηριότητας σε διάφορα επίπεδα για την ενίσχυση της ικανότητας του ατόμου να αλλάζει συνήθειες και να ανταποκρίνεται να αλλάζει συνήθειες και να ανταποκρίνεται σταθερά απέναντι σε νέες καταστάσεις.

Σκοπός:

Να κατανοηθεί καλύτερα τι είναι η προσαρμογή και η ανθεκτικότητα και τη σημασία τους για μια ισορροπημένη ζωή και μια υγιή γήρανση. Να αναγνωριστούν οι επιπτώσεις που έχει η κλιματική αλλαγή στους ηλικιωμένους και τους κύριους μηχανισμούς για τον μετριασμό αυτών των επιπτώσεων.

Μαθησιακά αποτελέσματα:

• Να κατανοούν και να είναι σε θέση να εξηγούν την ανθεκτικότητα και την προσαρμογή στην αλλαγή μπροστά σε προσωπικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις.
• Αναγνωρίστε και θυμηθείτε τους παράγοντες που συμβάλλουν στην ατομική και κοινοτική ανθεκτικότητα, με έμφαση στον αντίκτυπο της κλιματικής αλλαγής στη γήρανση.
• Ανάπτυξη και χρήση στρατηγικών για προσωπική ανάπτυξη, αξιολόγηση και ενίσχυση της ανθεκτικότητας και εκτίμηση της σημασίας της προσαρμοστικής ικανότητας για την ευημερία και την ποιότητα ζωής.

 

Λέξεις-κλειδιά: Αειφόρος διαβίωση.

Αναμενόμενος χρόνος: 6 ώρες

2. Προσαρμογή και ανθεκτικότητα των ηλικιωμένων ενηλίκων

Όλοι μας έχουμε ακούσει τους όρους “ανθεκτικότητα” και “προσαρμογή”, αλλά τι σημαίνουν στην πραγματικότητα;

Η ανθεκτικότητα ορίζεται από την Αμερικανική Ψυχολογική Ένωση (APA) ως:

” (…) η διαδικασία και το αποτέλεσμα της επιτυχούς προσαρμογής σε δύσκολες ή προκλητικές εμπειρίες ζωής, ιδίως μέσω της νοητικής, συναισθηματικής και συμπεριφορικής ευελιξίας και της προσαρμογής σε εξωτερικές και εσωτερικές απαιτήσεις. (…)” (APA, 2023)

Με τη σειρά της, η προσαρμογή ορίζεται με πολλούς όρους ανάλογα με το θέμα στο οποίο αναφέρεται. Σε “ανθρώπινο επίπεδο” μπορεί να οριστεί ως εξής:

” (…)τροποποίηση ώστε να προσαρμόζεται σε διαφορετικές ή μεταβαλλόμενες συνθήκες. Με αυτή την έννοια, ο όρος αναφέρεται συχνά σε συμπεριφορές που επιτρέπουν σε ένα άτομο να προσαρμόζεται αποτελεσματικά στο περιβάλλον και να λειτουργεί βέλτιστα σε διάφορους τομείς, όπως η αντιμετώπιση των καθημερινών στρεσογόνων παραγόντων. (…)”

Συνολικά, η προσαρμογή είναι η δράση που αναλαμβάνεται και η ανθεκτικότητα είναι το αποτέλεσμα της προσαρμογής (σχήμα 1). Συχνά, οι όροι αυτοί χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα.

Σχήμα 1 – Διαφορές μεταξύ προσαρμογής και ανθεκτικότητας.

Υπάρχει συζήτηση στην ερευνητική κοινότητα σχετικά με το αν η ανθεκτικότητα είναι ένα σταθερό χαρακτηριστικό της προσωπικότητας ή αν είναι μια διαδικασία. Όπως και να έχει, η πιο κοινή οπτική είναι ότι η ανθεκτικότητα είναι μια προσαρμοστική διαδικασία που μπορεί να αναπτυχθεί και να ενισχυθεί (MacLeod et al., 2016).

Τώρα που ξεκαθαρίσαμε αυτούς τους όρους, γιατί η προσαρμογή και η ανθεκτικότητα είναι σημαντικές για τους ανθρώπους; Και γιατί έχουν σημασία ειδικά για τους ηλικιωμένους; Και ποια είναι η σχέση τους με τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής που αντιμετωπίζουμε;

Ανθεκτικότητα και ηλικιωμένοι

Η κλιματική αλλαγή έχει επιπτώσεις σε όλα τα μέλη όλων των κοινωνιών, ωστόσο, όπως σε κάθε κακόβουλο πρόβλημα, επηρεάζει τους ανθρώπους σε διαφορετικές αναλογίες.

Οι ηλικιωμένοι τείνουν να είναι πιο ευάλωτοι στην κλιματική αλλαγή για διάφορους λόγους:

• Χρόνιες ασθένειες
• Προκλήσεις κινητικότητας, απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας
• Βραδύτερη φυσιολογική εφεδρεία και ανοσολογική απόκριση
• Συχνά έχουν χαμηλότερα εισοδήματα και λιγότερη πρόσβαση σε υποδομές και υπηρεσίες
• Γνωστικές και αισθητηριακές προκλήσεις, όπως απώλεια ακοής και όρασης

 

Οι προαναφερόμενοι λόγοι δεν είναι παρόντες στον ίδιο αριθμό και στην ίδια σοβαρότητα σε κάθε ηλικιωμένο ενήλικα. Πράγματι, υπάρχει η τάση να γενικεύονται υπερβολικά οι ανάγκες και οι προκλήσεις του ηλικιωμένου πληθυσμού. Ωστόσο, οι ηλικιωμένοι αποτελούν τη μεγαλύτερη ηλικιακή ομάδα, ιδίως στις ανεπτυγμένες χώρες, πράγμα που σημαίνει ότι είναι και η πιο διαφοροποιημένη ομάδα όσον αφορά την αυτονομία και τις ικανότητες, τα ενδιαφέροντα, τις προσδοκίες και τις ανάγκες.

Η κοινωνία έχει μια πολύ γενικευμένη αντίληψη για τις ανάγκες και τις προκλήσεις αυτής της ομάδας. Αυτό επηρεάζει αναπόφευκτα τις δημόσιες πολιτικές που στοχεύουν στους ηλικιωμένους. Οι κυρίαρχες πρακτικές και πολιτικές που σχετίζονται με τους ηλικιωμένους επικεντρώνονται σε μια προσέγγιση που βασίζεται στη βοήθεια και στηρίζεται σε μια τεχνοκρατική θεώρηση που δεν λαμβάνει υπόψη τις τοπικές και ατομικές περιπτώσεις και τις ανάγκες τους.

Καθώς αυξανόταν το προσδόκιμο ζωής, οι προκλήσεις που συνδέονται με τη γήρανση γίνονταν όλο και πιο εμφανείς, γεγονός που οδήγησε σε μια αλλαγή παραδείγματος προς την ανάγκη προώθησης της ενεργού και επιτυχημένης γήρανσης.

Η έννοια της επιτυχημένης γήρανσης ενσωματώνει τη μακροζωία με ποιότητα . Ο κύριος στόχος είναι η επέκταση της λειτουργικότητας και της ευημερίας (Annele Urtamo et al., 2019). Η έννοια εισήχθη για πρώτη φορά από τους Rowe και Kahn (1997), έχει τρεις κύριους τομείς δράσης που επικεντρώνονται στην 1) αποφυγή της ασθένειας, 2) τη διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου σωματικής και πνευματικής λειτουργικότητας και 3) έναν ενεργό και ελκυστικό τρόπο ζωής (εικ. 2).

Σχήμα 2 – Η επιτυχής γήρανση αποτελείται από τρία στοιχεία: τη διατήρηση της σωματικής και γνωστικής λειτουργίας, την ελαχιστοποίηση των κινδύνων εμφάνισης ασθενειών ή αναπηριών και, τέλος, τη δυνατότητα να συνεχίσουμε να ασχολούμαστε με τη ζωή. Εμπνευσμένο από τους Fatemeh Estebsari et al. (2020).

Η ανθεκτικότητα αποτελεί βασικό πυλώνα της επιτυχημένης γήρανσης, καθώς προσδιορίζει την ικανότητα να ανακάμπτει κανείς από ένα στρεσογόνο γεγονός ή μια αντιξοότητα στη ζωή (Reshma Aziz Merchant et al., 2022). Η υψηλή ανθεκτικότητα έχει συνδεθεί με τη μακροζωία και τη συνολική ποιότητα ζωής. Μελέτες δείχνουν ότι τα άτομα με υψηλή ανθεκτικότητα έχουν χαμηλότερη θνησιμότητα, κατάθλιψη και κινδύνους ψυχικής υγείας, καρδιακές παθήσεις, αντοχή στο στρες και κινητικότητα. Φαίνεται επίσης να έχουν πιο θετική, ελπιδοφόρα και ευγνώμων προοπτική για τη ζωή, καθώς και καλύτερη αυτοαντίληψη για την επιτυχή γήρανση (MacLeod et al., 2016). Η ανθεκτικότητα είναι πολυδιάστατη και περιλαμβάνει ψυχικές, κοινωνικές και σωματικές συνιστώσες (MacLeod et al., 2016), τα χαρακτηριστικά αυτών των συνιστωσών απεικονίζονται στην εικόνα 3.

Σχήμα 3 – Τα χαρακτηριστικά των ιδιαίτερα ανθεκτικών ατόμων χωρισμένα σε τρεις κύριους τομείς: ψυχικό, κοινωνικό και σωματικό (MacLeod et al., 2016).

Συνολικά, η ανθεκτικότητα και η επιτυχημένη γήρανση έχουν θετική ανατροφοδοτική σχέση, καθώς αυξάνοντας το ένα αυξάνεται και το άλλο. Προωθώντας την προσαρμογή και την ανθεκτικότητα, προωθείται επίσης η ευτυχία, οι ισχυροί μηχανισμοί αντιμετώπισης, η αισιοδοξία, η θετική νοοτροπία και προοπτική, η ανάπτυξη ενός στενότερου κοινωνικού κύκλου και η ενασχόληση με έναν πιο ενεργό τρόπο ζωής (MacLeod et al., 2016). Συνοψίζοντας, για να οικοδομήσει κανείς την ανθεκτικότητα θα πρέπει να εστιάσει σε:

• Να είσαι ευγενικός – μια ανιδιοτελής πράξη κάθε μέρα
• Να είστε ανοιχτοί για τα συναισθήματά σας και να μπορείτε να τα εκφράζετε (γραπτώς και μιλώντας)
• Να είστε ευγνώμονες – βρείτε τουλάχιστον ένα θετικό πράγμα κάθε μέρα
• Έχετε στόχους, όπως μικρές ή έχει μεγάλες έχει τοποθετηθεί
• Να είστε ενεργοί

Πρακτικό υλικό

Δραστηριότητα 1: “Αγαπητό ημερολόγιο… σήμερα νιώθω ανθεκτικός”

Download Δραστηριότητα 1 – PDF


Download Δραστηριότητα 1 – Editable

Παρουσίαση

Download Παρουσίαση – PDF


Download Παρουσίαση – Editable

Δραστηριότητες για προβληματισμό

Νιώθετε ποτέ άγχος και απελπισία; Μπορείτε να μοιραστείτε τις κύριες ανησυχίες και προβληματισμούς σας;

Ποιες είναι οι διαφυγές σας όταν αισθάνεστε αγχωμένοι ή/και καταβεβλημένοι;

Μπορείτε να σκεφτείτε κάποιο χόμπι/δραστηριότητα που θα μπορούσε να σας βοηθήσει; (μπορεί να το ασκείτε ή να μην το κάνετε, μπορεί απλώς να έχετε το ενδιαφέρον γι’ αυτό)

3. Κλιματική αλλαγή και ηλικιωμένοι

Οι ηλικιωμένοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις αλλαγές του περιβάλλοντός τους. Εν μέρει λόγω ορισμένων εγγενών συνθηκών της γήρανσης, όπως ο βραδύτερος μεταβολισμός, η αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος και η χαμηλότερη φυσιολογική εφεδρική ικανότητα. Τείνουν επίσης να αναπτύσσουν χρόνιες ασθένειες όπως ο διαβήτης και η χοληστερίνη και χαμηλότερη κινητικότητα λόγω της απώλειας μυϊκής και οστικής μάζας (Sala Mozos et al., 2023).

Όσον αφορά την ανθεκτικότητα της κλιματικής αλλαγής, έχει αναδειχθεί η πολυπλοκότητα του φαινομένου, η οποία σημαίνει ότι οι ανθεκτικές στρατηγικές απαιτούν ατομική, κοινωνική και διαρθρωτική (οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική και θεσμική) προσέγγιση (Sala Mozos et al., 2023).

Οι άμεσες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής είναι εύκολα κατανοητές όταν σκεφτόμαστε ακραία φαινόμενα όπως οι πλημμύρες και οι τυφώνες. Οι ηλικιωμένοι σε αυτές τις καταστάσεις διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο λόγω της χαμηλότερης κινητικότητας, των γνωστικών ή/και αισθητηριακών διαταραχών που μπορεί να αμφισβητούν την αντίληψη των προειδοποιητικών σημάτων και της εξάρτησης από την καθημερινή φαρμακευτική αγωγή, τα αποθέματα της οποίας μπορεί να επηρεαστούν κατά τη διάρκεια αυτών των γεγονότων. Ένα άλλο ολοένα και πιο συχνό φαινόμενο είναι οι καύσωνες. Οι ηλικιωμένοι έχουν χαμηλότερη φυσιολογική ανοχή στις υψηλές θερμοκρασίες. Η απροθυμία ή η μη εξοικείωση με τις στρατηγικές αντιμετώπισης μπορεί να τους θέσει σε σοβαρό κίνδυνο. Επιπλέον, η έλλειψη συστήματος ψύξης ή/και οικονομικές ανησυχίες μπορεί να τους εμποδίσουν να ψύξουν τα σπίτια τους. Οι καύσωνες είναι ιδιαίτερα ανησυχητικοί στις αστικές περιοχές, όπου το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας επιδεινώνει το ακραίο φαινόμενο (Sala Mozos et al., 2023).

Οι έμμεσες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής παρατίθενται παρακάτω:

• Ανασφάλεια νερού – Χαμηλή διαθεσιμότητα και ποιότητα νερού λόγω ξηρασίας, ρύπανσης και ασθενειών που μεταδίδονται από το νερό.
• Επισιτιστική ανασφάλεια – Χαμηλότερες αποδόσεις και τρόφιμα χαμηλότερης διατροφικής ποιότητας. Η αύξηση των τιμών των τροφίμων μπορεί επίσης να οδηγήσει σε υποσιτισμό σε φτωχότερους ηλικιωμένους.
• Κακή ποιότητα του αέρα – Οι μεγαλύτερες περίοδοι αλλεργιογόνων και η συγκέντρωση ατμοσφαιρικών ρύπων. Οι ηλικιωμένοι ενήλικες διατρέχουν ιδιαίτερο κίνδυνο νοσηλείας, κυρίως όσοι πάσχουν από προκαθορισμένες καρδιοαναπνευστικές παθήσεις.
• Ενεργειακή φτώχεια – Η αποτυχία των ενεργειακών συστημάτων κατά τη διάρκεια ακραίων φαινομένων ή οι υψηλές τιμές της καθημερινής καταναλισκόμενης ενέργειας οδηγούν σε λιγότερη θέρμανση ή ψύξη των εγκαταστάσεων, ακόμη και όταν είναι εξαιρετικά απαραίτητο.
• Απώλεια αποτελεσματικών δεσμών και εκτόπιση από την κοινότητα – η εκτόπιση μπορεί να είναι ιδιαίτερα τραυματική για τους ηλικιωμένους. Ο αποχωρισμός από τα μέλη της οικογένειας και την υποστήριξή τους στην κοινότητα τους θέτει σε ιδιαίτερο κίνδυνο. Οι βαθιοί δεσμοί τους με τα σπίτια και τα εδάφη τους μπορεί επίσης να οδηγήσουν στην άρνηση της εκκένωσης.

 

Ο ηλικιωμένος πληθυσμός δεν εξυπηρετείται επαρκώς όσον αφορά τα προγράμματα και την έρευνα που επικεντρώνονται στην οικοδόμηση ανθεκτικότητας, πόσο μάλλον σε σχέση με την κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, ορισμένες ειδικές παρεμβάσεις ανθεκτικότητας με ηλικιωμένους επικεντρώνονται σε μια εξατομικευμένη και διεπιστημονική προσέγγιση με έμφαση στη μείωση του κινδύνου κατάθλιψης και στην αύξηση της κοινωνικής υποστήριξης και των συνδέσεων (Lapierre et al., 2011- MacLeod et al., 2016- Philipp Kuwert et al., 2014).

Ορισμένα παραδείγματα μικρών παρεμβάσεων μπορεί να περιλαμβάνουν την προσαρμογή του καθημερινού προγράμματος και των δραστηριοτήτων σύμφωνα με την πρόγνωση του καιρού και την προώθηση προσαρμοστικών στρατηγικών αντιμετώπισης που εστιάζουν στη συναισθηματική ρύθμιση.

Τα κέντρα ημέρας μπορεί να είναι χρήσιμοι και αποτελεσματικοί χώροι για την πραγματοποίηση παρεμβάσεων ανθεκτικότητας. Μπορούν να αντιπροσωπεύουν μικρές κοινότητες όπου οι ηλικιωμένοι μπορούν να δημιουργήσουν και να αναπτύξουν περαιτέρω κοινωνικούς δεσμούς και πράξεις καλοσύνης, μαζί με το αίσθημα της χρησιμότητας. Ορισμένες σημαντικές στρατηγικές μπορεί να είναι:

• Ημερήσιες εκδρομές
• Κοινωνικά γεύματα
• Μαθήματα μαγειρικής ή διοργάνωση κοινοτικής κουζίνας
• Μαθήματα άσκησης χαμηλής όχλησης
• Μαθήματα ζωγραφικής & τεχνών
• Συνεδρίες κηπουρικής
• Εθελοντισμός σε δράσεις για την κοινότητα

 

Αυτού του είδους οι δραστηριότητες προάγουν τις κοινωνικές σχέσεις, επιτρέπουν στους συμμετέχοντες να ασχοληθούν με σωματικές και πνευματικές δραστηριότητες, να έχουν έναν σκοπό και έτσι να είναι πιο ευτυχισμένοι και πιο ικανοποιημένοι.

Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούν τις ψυχικές, κοινωνικές και σωματικές πτυχές της ανθεκτικότητας. Παρά τις λίγες έρευνες που έχουν γίνει σχετικά με το θέμα, ο ρόλος των κέντρων ηλικιωμένων, με αυτού του είδους την προσέγγιση, μπορεί να κρύβει ένα ισχυρό δυναμικό για παρεμβάσεις ανθεκτικότητας που απευθύνονται σε ηλικιωμένους ενήλικες. Ωστόσο, υπάρχουν εμπόδια όπως η στελέχωση και οι στρατηγικές πρόσληψης προσωπικού. Ένα τυποποιημένο εργαλείο για τη μέτρηση της ανθεκτικότητας μπορεί να διευκολύνει το σχεδιασμό, τη δοκιμή και την αξιολόγηση των παρεμβάσεων, ενισχύοντας τις συγκρίσεις των μελετών και βελτιώνοντας την ανθεκτικότητα των ηλικιωμένων ενηλίκων. Πρέπει να γίνει περισσότερη δουλειά για την επίτευξη αυτών των στόχων (MacLeod et al., 2016).

Πρακτικό υλικό

Δραστηριότητα 2: “Βρείτε και δείξτε – λύσεις για να είστε πιο ανθεκτικοί στην κλιματική αλλαγή”

Download Δραστηριότητα 2 – PDF


Download Δραστηριότητα 2 – Editable

Δραστηριότητα 3: “Ramified resilience”

Download Δραστηριότητα 3 – PDF


Download Δραστηριότητα 3 – Editable

Δραστηριότητες για προβληματισμό

Νιώθετε ποτέ άγχος και απελπισία για τις τρέχουσες κλιματικές προκλήσεις; Μπορείτε να εξηγήσετε αυτό το συναίσθημα και πότε εμφανίζεται;

Μπορείτε να αναφέρετε ένα προσωπικό παράδειγμα του αντίκτυπου που είχε/έχει η κλιματική αλλαγή στη ζωή σας;

Διαθέτετε μηχανισμούς αντιμετώπισης ακραίων φαινομένων (καύσωνες, ψυχρά φαινόμενα, πυρκαγιές κ.λπ.) ή άλλων φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή (εποχή αλλεργιογόνων, ατμοσφαιρική ρύπανση κ.λπ.);

4. Ενότητα με λίγα λόγια

5. Κουίζ

6. Περαιτέρω Ανάγνωση

Test your resilience:

• https://www.resiliency.com/free-articles-resources/the-resiliency-quiz/
• How Resilient Are You? – Find Out How to Bounce Back From Problems (mindtools.com)

 

Climate-Resilient Care for Older People in the Context of the Global Green New Deal and Just Transition (Sala Mozos et al., 2023)
https://www.c40knowledgehub.org/s/article/Climate-resilient-care-for-older-people-in-the-context-of-the-Global-Green-New-Deal-and-Just-Transition?language=en_US

7. Πηγές

• Annele Urtamo, Satu Jyväkorpi, & Strandberg, T. (2019). Definitions of successful ageing: a brief review of a multidimensional concept. PubMed, 90(2), 359–363.
  https://doi.org/10.23750/abm.v90i2.8376 APA. (2023a).

 

• APA Dictionary of Psychology. Apa.org. https://dictionary.apa.org/resilienceAPA. (2023b). APA Dictionary of Psychology. Apa.org.
  https://dictionary.apa.org/adaptation

 

• Fatemeh Estebsari, Dastoorpoor, M., Zahra Rahimi Khalifehkandi, Nouri, A., Davoud Mostafaei, Hosseini, M., Esmaeili, R., & Hamidreza Aghababaeian. (2020). The Concept of Successful Aging: A Review Article. Current Aging Science, 13(1), 4–10.
  https://doi.org/10.2174/1874609812666191023130117

 

• Lapierre, S., Erlangsen, A., Waern, M., de Leo, D., Oyama, H., Scocco, P., Gallo, J., Szanto, K., Conwell, Y., Draper, B., & Quinnett, P. (2011). A Systematic Review of Elderly Suicide Prevention Programs. Crisis.
  https://econtent.hogrefe.com/doi/10.1027/0227-5910/a000076MacLeod

 

• S., Musich, S., Hawkins, K., Alsgaard, K., & Wicker, E. (2016). The impact of resilience among older adults. Geriatric Nursing, 37(4), 266–272.
  https://doi.org/10.1016/j.gerinurse.2016.02.014

 

• Philipp Kuwert, Knaevelsrud, C., & Pietrzak, R. H. (2014). Loneliness Among Older Veterans in the United States: Results from the National Health and Resilience in Veterans Study. American Journal of Geriatric Psychiatry, 22(6), 564–569.
  https://doi.org/10.1016/j.jagp.2013.02.013

 

• Reshma Aziz Merchant, Aprahamian, I., Woo, J., Vellas, B., & Morley, J. E. (2022). Resilience And Successful Aging. The Journal of Nutrition Health & Aging, 26(7), 652–656.
  https://doi.org/10.1007/s12603-022-1818-4

 

• Rowe, J. W., & Kahn, R. L. (1997). Successful Aging. The Gerontologist, 37(4), 433–440.
  https://doi.org/10.1093/geront/37.4.433

 

• Sala Mozos, E., Mozos, J., Burgess, J., & Campbell, K. (2023). Climate-Resilient Care for Older People in the Context of the Global Green New Deal and Just Transition. C40 Knowledge .
  https://www.c40knowledgehub.org/s/article/Climate-resilient-care-for-older-people-in-the-context-of-the-Global-Green-New-Deal-and-Just-Transition?language=en_US#:~:text=To%20reduce%20impacts%20of%20climate,policies%20to%20improve%20thermal%20comfort